“`html
Ukraynalı belgesel yönetmeni Mstyslav Chernov, en son projesi ‘Andriivka’ya 2000 Metre’ adlı belgeselinin açılışında, izleyicilere sunulan manzaraların adeta uzaydan alınmış gibi hissettirdiğini paylaşıyor.
Chernov, “Burada farklı bir gezegende değiliz. Avrupa’nın tam ortasındayız,” şeklinde vurguluyor.
Bu belgesel, 2026 Akademi Ödülleri’nde (Oscar) En İyi Uluslararası Film kategorisinde Ukrayna’nın adayı olarak seçildi.
Film, Ukrayna’nın Haziran 2023’te başlayan ve yaklaşık altı ay süren karşı taarruzunu mercek altına alıyor.
Ukrayna kuvvetleri, başta Donetsk ve Zaporijya bölgeleri olmak üzere işgal edilen köyleri ve toprakları kurtarmaya çalışıyordu. Bu çabaların bir parçası olarak, savaşın yoğun çatışmalarına sahne olan ve büyük ölçüde tahrip edilmiş Bahmut kenti yakınlarındaki Andriivka da yer alıyordu.
Chernov ve iş arkadaşı Oleksandr Babenko, Üçüncü Taarruz Tugayı’na bağlı bir timle sahaya inerek olayları belgelerken, askerlerin kask kameralarından kaydedilen görüntüleri ve yönetmenlerin cephede gerçekleştirdiği doğrudan çekimler bir araya getiriliyor.
Timin hedefi, neredeyse tamamen harabe olmuş olan Andriivka köyünü geri kazanmaktı.
Bunun için mayınlarla dolu ve takviye edilmiş ormanlık alanın üzerinden yaklaşık 2000 metre ilerlemek gerekiyordu.
‘Gagarin’
Belgesel, Ukrayna kuvvetlerinin ilerleyişini ve her bir kazanım için ödenen ağır bedeli gözler önüne seriyor. İzleyiciler, askerlerin gözünden savaşın acımasız gerçekleriyle tanışıyor.
Filmdeki bir saldırı, ‘Gagarin’ adını taşıyan genç bir askerin deneyimi üzerinden aktarılıyor. Telsiz konuşmalarında, askerlerin birbirlerine konumlarını bildirdikleri duyuluyor.
Savaş sesleri, çığlıklar ve patlamalar, Rus güçlerine yönelik saldırının ağır sonuçlarını somut hale getiriyor.
Gagarin ile geçirilen anların ardından ekran kararırken, görüntü başka bir askere geçiyor. Asker, Gagarin’i sarsarak kalkmasını istiyor, ancak Gagarin artık hayatını kaybetmiş durumda; Rus mermileri onu hedef almış.
Batı Ukrayna’daki cenazesinde, köyün tüm sakinleri sokaklara dökülüyor. İnsanlar yol kenarında diz çökerek kaybettikleri askere son saygı duruşunda bulunuyorlar.
Annesi ise, “Kahramanlarımız katlediliyor,” ifadelerini kullanıyor.
2023 yılının sonunda, Gagarin’in cenazesi bu batı Ukrayna köyünde düzenlenen toplamda 76’ncı cenaze olmuştu.
Chernov, genç ve yaşlı askerlerle konuşuyor; onlara Rusya’nın işgalinden önceki yaşamlarını ve gönüllü olma sebeplerini soruyor. Askerlerden biri şöyle diyor: “Ülkenizde savaş varsa, hizmet etmekten kaçınmamalısınız.”
Chernov, Ukraynalıların bir seçimle karşı karşıya olduğunu kabul ediyor: Ülkeyi silah yoluyla korumak ya da farklı şekillerde desteklemek. Kendisi, bu süreçte kamerayı tercih ettiğini ifade ediyor.
Berlin’e Giden Yol
Berlin’de yaptığı konuşmada Chernov, belgeselin Avrupa ile Ukrayna arasındaki hem fiziksel hem de duygusal mesafeye odaklandığını aktarıyor.
“Ruslar, bir Rus tankının Berlin’e 24 saat içinde ulaşabileceğini söylemeyi seviyorlar,” diyor.
“Ama ben o tankların çoğunu yanmış halde gördüm. Bu süre, ancak Ukrayna düşerse geçerli olabilir.”
2015 yılından itibaren, Rusya’nın roketlerine, helikopterlerine ve askeri araçlarına ‘Berlin’e’ ifadesinin yazıldığına dair iddialar gündeme gelmişti. Bu söz, İkinci Dünya Savaşı sırasında Kızıl Ordu’nun Berlin’e ilerleyişine atıfta bulunuyor.
2023 sonbaharında, köyü geri kazanan Üçüncü Taarruz Tugayı, burada artık hiçbir sivilin yaşamadığını keşfetti; ya Rus güçleri tarafından öldürülmüşler ya da kaçmak zorunda kalmışlardı.
Chernov ve Babenko, komutan Fedya’nın öncülük ettiği bir timi izlerken, amaçları kurtarılan köyde Ukrayna bayrağını göndere çekmekti.
Şiddetli çatışmaların ardından, bir bodruma ulaşan Fedya, yıkık bir evin kalıntıları üzerinde Ukrayna bayrağını dalgalandırdı.
Ancak Ukrayna’nın açık kaynak haritalama projesi DeepState’e göre, Andriivka, Ukrayna’nın karşı taarruzuna rağmen yeniden Rus güçlerinin kontrolüne geçti.
Bugün köy, tamamen yok olmuş bir halde ve yeniden Rus işgali altında bulunuyor.
Görev ve Tercihler Arasında
Oscar ödüllü yönetmen Chernov’un belgeseli, Berlin’de Kuzey Ren-Vestfalya Eyaleti Temsilciliği’nde gösterildi.
Film, Chernov’un ifadesiyle bir ‘zaman-mesafe damgası’ niteliği taşıyor.
Belgesel, Ukraynalı askerlerin Andriivka’yı kurtarmak için kat etmek zorunda kaldığı fiziksel mesafenin yanı sıra, Ukrayna ile Avrupa arasındaki psikolojik ve jeopolitik mesafeyi de gözler önüne seriyor.
Yüzlerce kilometre uzakta, Almanya’da, zorunlu askerlik hizmetinin yeniden getirilip getirilmeyeceği tartışılmakta. Gençlerin çoğu gönüllü askerlikten yana olsa da, zorunlu askerliğe karşı çıkanların sayısı da oldukça fazla.
Ukrayna’da ise, savaşın başlangıcında pek çok kişi gönüllü olarak askerlik görevine çağrıldı; bu durum, ülkenin işgali tehdidi karşısında bir görev olarak değerlendirilmişti.
‘Andriivka’ya 2000 Metre’, Ukrayna’nın 2026 En İyi Uluslararası Film Oscar adayı. Son beş aday 22 Ocak Perşembe günü açıklanacak.
“`
